Toe ses ondernemende Suid-Afrikaners en ʼn ewe geesdriftige Skot in 1918 daad by die woord gevoeg, en die Suid-Afrikaanse Nasionale Lewens Assuransie Maatskappij (SANLAM) in Kaapstad op die been gebring het, was dié stap nie net om Afrikaners ekonomies te bemagtig nie; dit was ook om tot die ontwikkeling en vooruitgang van die land in sy geheel by te dra.

Hoe trots sou dié sewe visioenêre leiers  – die regsgeleerdes Willie Hofmeyr, Piet Malan en Charlie Louw, hul sakevennote Fred Dormehl, Antoon Benning en Charlie Fichardt, asook hul nuwe vriend, die Skot Alfred MacDowall – nie vandag gewees het nie dat die profetiese woorde van die voorsitter Willie Hofmeyr by die bekendmaking van die eerste jaarverslag, ʼn eeu later, in alle opsigte bewaarheid sou wees.

Tóé al het hy geglo – en dit op skrif gestel – dat “daar alle rede is om vooruit te sien na die tyd wanneer hierdie jongste Suid-Afrikaanse inrigting een van die sterkste en suiwerste van die aard in Suid-Afrika sal wees en nie alleen tred sal hou met die ontwikkeling en vooruitgang van ons vaderland nie, maar daartoe aanmerklik sal bydra.”

Inderdaad. Nie net in Suid-Afrika het Sanlam die vrugte gepluk van deurlopende strategiese herskikking en groei nie; maar ook buite die landsgrense het die groep hom as ʼn leier op die gebied van finansiële dienste onderskei, steeds met die doel om ʼn verskil aan die lewens van ander te maak, maar op ʼn veel groter skaal.

“As welvaartsmid van die 21ste eeu, betree Sanlam ʼn nuwe eeu en gaan onvermoeid voort om gestand te doen aan sy beloftes en strategiese doelwitte, eties sake te doen en waarde te skep uit die middele wat regoor die wêreld aan hom toevertrou word,” beklemtoon Sanlam-groepsekretaris Sana-Ullah Bray.

Sanlam se Groephoofkantoor in Bellville.

Reikwydte            

Benewens vier gedesentraliseerde bedryfseenhede – Sanlam Persoonlike Finansies, Sanlam Beleggings, Santam (korttermynversekering) en Sanlam Korporatief – wat sy werksaamhede in Suid-Afrika omvat, is Sanlam, deur Sanlam Pan Afrika (SPA), vandag in nie minder nie as 33 lande in Afrika werksaam, verduidelik Bray.

“As ʼn leidende finansiële dienstegroep op die vasteland, bied Sanlam ʼn wye reeks produkte oor alle produklyne aan: van kleinhandel-lewensversekering, groeplewensversekering en algemene versekering tot beleggingsbestuur, kredietgeriewe en bankwese.

“Die doelwit is om een van die drie voorste spelers in elk van dié marksegmente te wees. Ná die verkryging van Saham Finances in Marokko het ons ʼn ongeëwenaarde Afrika-voetspoor wat ons in staat stel om multinasionale kliënte, verspreidingsvennote en ander belanghebbendes beter as enige ander markspelers van diens te wees. Voorts het SPA ook werksaamhede in Indië, Maleisië en Libanon – wat ons strategie vir diversifikasie verder rugsteun en komplimenteer. Deur Sanlam-beleggingsgroep, is Sanlam ook werksaam in die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State van

Amerika, Australië en Europa, en bied dit ons kliënte in ontluikende markte buitelandse beleggingsgeleenthede,” verduidelik hy.

“Deur die vermoë om ons strategie doeltreffend te implementeer, gedryf deur die groep se onwrikbare fokus op kliëntgerigtheid en -diens, die kaliber Sanlam verteenwoordigers, die maatskappy se sin vir verantwoordelike en deursigtige verslagdoening, sy toerekeningsvatbaarheid en toegewydheid om waarde te skep vir al Sanlam se belanghebbendes, slaag Sanlam daarin om homself in ʼn uiters mededingende finansiëledienstemark te onderskei,” beklemtoon Bray.

Werknemers, kultuur

Dit bring hom by die hoë premie wat Sanlam op sy mense plaas en die maatskappy se merkwaardige kultuur wat werknemers aanspoor en lei om optimaal te presteer.

“Sanlam is suksesvol vanweë die kundigheid, toegewydheid en hartlikheid van sy mense. Ons aanbod aan kliënte is ontasbaar en langtermyn van aard. Ons het nie produkte wat onmiddellik gebruik en geniet kan word nie, dus is die verhouding tussen ons personeel en kliënte van deurslaggewende belang om vertroue te wek.

“Personeel wat direk met kliënte werk en die ‘gesig’ van ons handelsmerk is, het ʼn sleutelrol om ons kliëntebasis te bou en in stand te hou, maar álle werknemers word ewe belangrik geag. Ons administratiewe en korporatiewe personeel het die grondslag gelê en die personeel wat met kliënte in aanraking kom, maak nie net staat daarop nie, dit stel hulle in staat om ons handelsmerkbelofte met geloofwaardigheid na te kom.

“Dit is grootliks te danke aan ons mense en ʼn kultuur van integriteit, harde werk, wedersydse respek en welwillendheid dat ons ons eeufees luisterryk kon vier,” sê Bray. “Sanlam se kultuur was nog altyd gegrond op sterk stigtingswaardes asook die groei en uitbou van die maatskappy – met die wete dat Sanlam ʼn verskil maak in mense se lewens deur getrou te bly aan dié waardes.”

Sanlam ag sy werknemers hoog en belê groot in hul opleiding en ontwikkeling.

Opleiding

“Om die Sanlam-kultuur in stand te hou, plaas die groep groot klem op die werwing, ontwikkeling en behoud van dié soort mense wat nodig is om te verseker dat die maatskappy sy posisie as ʼn toonaangewende finansiëlediensteverskaffer handhaaf,” verduidelik hy voorts.

“Ons werk baie hard om werknemers ʼn waardeproposisie te bied wat hulle betrokke laat voel, motiveer en híér wil laat bly. Personeel wat intiem betrokke voel by hul maatskappy of werkplek, is geneig om gelukkiger en produktiewer te wees, en inspireer op hul beurt weer kliënte om lojaal te bly aan die maatskappy.”

“Met hierdie doel voor oë bied ons ʼn reeks voordele, belonings en ontwikkelingsgeleenthede aan personeel wat hulle in staat stel om te groei, vordering te maak en deel van ʼn warm en inklusiewe kultuur te laat voel. Elke personeellid word as ʼn eiesoortige individu met sy/haar eie aspirasies en potensiaal benader en behandel.

“Daarbenewens is Sanlam toegewyd daaraan om groot te belê in bestuurs- en leierskapontwikkelingsinisiatiewe, gegewe die noodsaaklike balans wat nodig is om welvaart en groei te bewerkstellig en terselfdertyd personeellede te motiveer om hul heil by Sanlam te vind. Die

welbekende stelling dat ‘mense bestuurders verlaat, nie maatskappye nie’ geld vandag nog, derhalwe ons fokus om bestuurders so goed moontlik toe te rus sodat hulle optimaal kan funksioneer en die beste kan wees.”

“Sanlam het ook ʼn hele aantal ‘talentbestuur’-programme om kapasiteit en die nodige vaardighede te bou. Dit sluit ʼn reeks nagraadse-, internskap- en vakleerlingprogramme in. Net in 2018, het die maatskappy se belegging in opleidings- en ontwikkelingsgeleenthede vir personeel sowat R344 miljoen bedra en 77% van sy werknemers was opgelei. Sedert 2015 was Sanlam as ʼn topwerknemer deur die internasionale sertifiseerder van uitnemende menspraktyke, Top Employers Institute, aangewys,” vertel hy trots.

Bemagtiging, transformasie

Gemeenskapsopheffing en bemagtiging was die afgelope 10 dekades ’n uitsonderlike kenmerk van Sanlam – eers deur die bemagtiging van Afrikaners en later deur sy baanbrekertransaksies vir swart ekonomiese bemagtiging (SEB), sê Bray. Hy verduidelik dat “Sanlam is hoofsaaklik gestig om behoeftige en ekonomies gemarginaliseerde Afrikaners te help. Die organisasie het egter sedertdien in korporatiewe Suid-Afrika die land in ʼn reeks baanbrekende bemagtigingstransaksies gelei – dié keer om voorheen benadeelde swart Suid-Afrikaners te bemagtig soos in 1993, toe hy sy beherende belang in Metropolitan Life verkoop het in Methold, ’n maatskappy in swart besit, om van die land se welvaart na die swart bevolking te verskuif. Dié transaksie het gelei tot die ontstaan van New Africa Investments (NAIL), die eerste groot JSE-genoteerde maatskappy onder swart beheer.

Sanlam het in 2004 wéér geskiedenis gemaak toe hy die eerste groot finansiëledienste-maatskappy in Suid-Afrika geword het, wat sy eie eienaarskap-bemagtigingstransaksie aangaan – een wat beskou word as van die suksesvolste breedgebaseerde swart ekonomiese bemagtigingstransaksies nóg.

“Die verkoop van 8% van sy aandele aan Ubuntu-Botho, ’n Breedgebaseerde Swart Ekonomiese Bemagtigingskonsortium (BSEB) onder leiding van die sakeman dr. Patrice Motsepe, het ’n nuwe era van sake- en sosio-ekonomiese groei ingelui en Sanlam se trotse geskiedenis as ’n leier in bemagtiging en transformasie verstewig,” beklemtoon Bray.

“Dit het hoofsaaklik die transformasie van die maatskappy behels, maar terselfdertyd ook om ’n diverse samelewing met nuwe en groeiende markte te bedien terwyl Sanlam die beste talent in die bedryf ontwikkel en behou het. Die transaksie was só saamgestel dat dit Sanlam se aandeelhouding tot op grondvlak uitgebrei het. Duisende begunstigdes, van wie baie onder die armstes van die armes in Suid-Afrika was, trek voordeel uit dié transaksie.

Die Ubuntu-Botho-transaksie was een van die kernbydraers tot Sanlam se vermoë om in ’n veranderende sake- en sosio-ekonomiese omgewing aan te pas,” beklemtoon Bray.

“Die verkoop van 8% van sy aandele aan Ubuntu-Botho, ’n Breedgebaseerde Swart Ekonomiese Bemagtigingskonsortium (BSEB) onder leiding van die sakeman dr. Patrice Motsepe (links), het ’n nuwe era van sake- en sosio-ekonomiese groei ingelui en Sanlam se trotse geskiedenis as ’n leier in bemagtiging en transformasie verstewig.” Regs is Sanlam se voorsitter en voormalige uitvoerende hoof, Johan van Zyl.

Doelgerig die toekoms in

Soos die maatskappy se stigters en werknemers ʼn eeu gelede hul kragte ingespan het om ʼn verskil aan die lewens van ander te maak, so gaan hy dit ook vorentoe doen, maar met inagneming van die eise van ʼn immer veranderende wêreld, sê Bray.

Die groep se uitvoerende hoof, Ian Kirk, stel dit soos volg: “Sanlam gaan aanhou doen wat ons goed doen en die maatskappy verder voer. Gister se spel is verby. Ons speel nou in môre se wedstryd. Dis ’n spanspel – en ’n uitdagende een. Ons moet uithaal en wys, want baie ander organisasies probeer Sanlam se suksesse ewenaar.

“Die wêreld het die afgelope eeu onherkenbaar verander. Die pas van ontwikkeling neem eksponensieel toe en skep terselfdertyd geleenthede en risiko’s, bring uitdagings en bied maniere om toekomstige vooruitsigte vir almal te verbeter. By Sanlam het die kern van ons strategiese doelwitte nie verander nie: om ’n wêreld van Welvaartmeesters™ te bou en mense te help om hul beste moontlike lewe te lei deur finansiële lewenskragtigheid en voorspoed op die vlak van die individu, die organisasie en die samelewing.” 

Hoogtepunte die afgelope eeu

Tien dekades van volgehoue groei en ontwikkeling

1918: Die eerste Gewone Tak-polis word uitgereik aan Servaas Daniël de Wet. Hamel Marcus, polishouer nr. 3, ontvang die eerste sterfte-eis van £1 000.

1918: Santam koop African Homes Trust vir £150 000. In 1935 neem Sanlam dit oor, wat dit die maatskappy se eerste volfiliaal maak. Dit word later Metropolitan Life.

1923: Suidwes-Afrika (nou Namibië) word Sanlam se eerste buitelandse belang.

1927: Sanlam se Pensioenfonds vir Kantoorpersoneel word goedgekeur.

1929: Die beginsel van mediese fondse word gebore deur rentevrye lenings vir operasies wat aan polishouers gebied word.

1933: Huislenings word bekendgestel en ʼn huisbouskema word in die lewe geroep.

1935: Sanlam en Santam herstruktureer en Sanlam verkry African Homes Trust as sy eerste filiaal.

1945: Sanlam is in ’n sterk finansiële posisie met ʼn premie-inkomste wat die R4 miljoen-kerf nader.

1946: Sanlam registreer Bonuskor wat daarop gemik is om polisbonusse te herbelê.

1951: Sanlam is medeverantwoordelik vir die publikasie van Tegniek, voorganger van die saketydskrif Finansies & Tegniek (tans Finweek).

1953: Sanlam kry ʼn voet in die deur van die mynbedryf met die totstandkoming van Federale Mynbou wat deur Bonuskor en Federale Volksbeleggings tot stand gebring is.

1954: Sanlam word op 8 Maart ʼn onafhanklike onderlinge lewensversekeringsmaatskappy en Santam is nie meer die beherende aandeelhouer van Sanlam nie.

1960: Sanlam Beleggingskorporasie word in die lewe geroep om onderwikkelingsprojekte van stapel te stuur.

1963: Die miljoenste polis word aan H.L.M. Ferreira uitgereik.

1969: Satbel, Sanlam Teaterbeleggings word in die lewe beroep om die meeste belange te beheer van Twentieth Century Fox, wat sy naam in Suid-Afrika na Ster-Kinekor verander.

1974: Premie-inkomste van R173,3 miljoen maak Sanlam die grootste versekeraar in Suid- Afrika.

1978: Sanlam verkry ’n beherende belang in Santam.

1978: Sanlam koop MetLife van Trust Bank vir R6 miljoen. Metlife en African Homes Trust smelt saam om Metropolitan Homes Trust te vorm (later bekend as Metropolitan Life).

1985: Sankorp word gestig om groot ontwikkelingsprojekte te onderneem.

1988: Die tien miljoenste polis word aan mev. M. Odendaal uitgereik.

1993: Sanlam beklink die eerste swart ekonomiese bemagtigingstransaksie in Suid-Afrika met die verkoop van sy beherende belang in Metropolitan Life, aan swart aandeelhouers wat op hul beurt weer New Africa Investments Bpk. (NAIL) in die lewe roep.

1995: Sanlam Effektetrust (tans bekend as Sanlam Kollektiewe Beleggings) bring sy eerste internasionale effektetrust, Optirandtrust.

1996: Sanlam word die eerste Suid-Afrikaanse maatskappy wat ʼn ontwikkelingsfonds stig. Die Sanlam-ontwikkelingsfonds (SDF) en Gemeenskapsboufonds (CBF) is sowel pioniere in die finansiering van bemagtigingsprojekte, met inbegrip van infrastruktuur, private ekwiteit en risikokapitaalprojekte. Dit word tot 2002 bedryf.

1996: Sanlam se eerste oorsese kantoor maak sy deure in Londen oop.

1998: Sanlam demutualiseer op 30 November en word op die Johannesburgse Aandelebeurs (JSE) asook die Namibiese Aandelebeurs genoteer.

2000: Innofin, nou Glacier, word gestig as ’n gesamentlike onderneming tussen Sanlam en Macquarie Bank van Australië.

2004: Sanlam verkoop van 8% van sy aandele aan Ubuntu-Botho– een van die land se suksesvolste breedgebaseerde ekonomiese bemagtigingstransaksies.

2004: Gensec Bank gee sy banklisensie terug en herstruktureer om Sanlam Kapitaalmarkte te word.

2004: Sanlam Lewens bekom 55% van Safrican.

2005: Sanlam bekom African Life (nou Sanlam Sky Solutions) en ’n beherende belang in Channel Life, wat die weg baan vir groei in die intreevlakmark.

2005: Sanlam betree die Indiese mark deur ’n gesamentlike onderneming met die Shriram-groep.

2006: Sanlam Glacier gerig op die welvarende mark word bekendgestel.

2008: Presies 90 jaar ná Sanlam se stigting was swart personeellede vir die eerste keer die meerderheid in die maatskappy.

2008: Sanlam UK Ltd word gestig.

2008: MiWay word bekendgestel om aanlyn-finansiëlediensprodukte beskikbaar te stel.

2015: Sanlam verkry ʼn belang in Saham Finances wat regoor Afrika en die Midde-Ooste sake doen.

2017: Sanlam verkry ’n 53% meerderheidsbelang in BrightRock.

2017: Sanlam verkry saam met Santam, ’n 30% belang in SAHAM Finances in Marokko, wat in 26 lande werk, hoofsaaklik in Afrika en ook in die Midde-Ooste. In Maart 2018 kondig Sanlam aan dat hy die oorblywende 53,37%-aandeelhouding koop wat hy nie reeds besit nie, wat sy belang in SAHAM Finances tot 100% verhoog.

2018: Sanlam en Santam vier hul eeufees.

2018: Sanlam vier 20 jaar as ʼn genoteerde maatskappy op die JSE.